SCHONE KLEREN IN DE GEMEENTE

De actie ‘Schone Kleren in de Gemeente’ startte in 2002. Met deze actie spitst de Schone Kleren Campagne zich toe op de aankoop van werkkleding voor het gemeentepersoneel. Het gaat hierbij om werkkleding en uniformen voor diverse gemeentelijke diensten zoals brandweer, groendienst, reinigingsdienst enz. Daarbij werd als eis gesteld dat bij die aankoop ook sociale criteria gehanteerd zouden worden i.v.m. de omstandigheden waarin de werkkleding gemaakt wordt.
»Meer over Schone Kleren in de Gemeente

Juridisch kader overheidsopdrachten

In 2004 werd een nieuwe Europese richtlijn goedgekeurd i.v.m. overheidsopdrachten. In de totstandkoming werd er stevig gedebatteerd over het opnemen van sociale en milieuoverwegingen. Op 1 februari 2006 moest de omzetting in nationale wetgeving gebeurd zijn. In België is dit nog niet het geval. Verwacht wordt dat dit pas begin 2007 gebeurt.

Sociale en milieucriteria worden niet op dezelfde manier behandeld in de regelgeving. Bij elke overheidsopdracht kan overwogen worden of het wenselijk of mogelijk is om rekening te houden met sociale of milieucriteria. Dit is toegelaten op voorwaarde dat de markt niet beperkt wordt en concurrentie toegelaten wordt.

In 4 fasen van de gunningsprocedure komt de vraag m.b.t. sociale en milieucriteria terug:

Kwalitatieve selectie
Gunningscriteria
Uitvoeringsvoorwaarden

Technische voorschriften

Kwalitatieve selectie

Er wordt een onderscheid gemaakt tussen uitsluitingscriteria en geschiktheidscriteria.
Uitsluitingscriteria
De inschrijver mag zich niet bevinden in deze gevallen. Bijvoorbeeld, een faillissement.
Ten eerste, sociale kwaliteit is inherent aan uitsluitingscriteria zoals, bijvoorbeeld, betalen van sociale zekerheid, respecteren van sociale wetgeving…
Ten tweede, Art. 18bis§2 wet 24.12.1993 voorziet dat opdrachten voorbehouden kunnen worden voor beschutte werkplaatsen en sociale inschakelingsondernemingen.
De nieuwe EU-richtlijn (art.19 Richtlijn 2004/18) bekrachtigt deze mogelijkheden.

Geschiktheidscriteria

Dit gaat om een limitatieve lijst van criteria die de financiële en economische draagkracht en technische bekwaamheid van de inschrijver meet. Het is uitgesloten om zelf nieuwe criteria te creëren. Concreet, een sociaal label of fairtrade label toevoegen als criteria is niet toegestaan. De redenering hierachter is dat sociale overwegingen geen verband houden met de technische bekwaamheid van een onderneming. Milieucriteria daarentegen zijn in sommige gevallen wel toegestaan. Bijvoorbeeld, uit de personeelslijst blijkt dat de inschrijver voldoende competenties heeft om een specifiek project in een beschermd natuurgebied te begeleiden.

Gunningscriteria

Bij een aanbesteding telt enkel de prijs. Sociale en milieucriteria kunnen enkel bij een offerteaanvraag of onderhandelingsprocedure overwogen worden.
Het doel van gunningscriteria is de economisch voordeligste offerte te bepalen. Daarnaast geldt dat de gunningscriteria betrekking hebben op de opdracht, in tegenstelling tot de kwalitatieve criteria die betrekking hebben op de onderneming. En ook bij gunningscriteria geldt het principe van niet-discriminatie. M.a.w; de markt mag niet beperkt worden.
In de Belgische wetgeving laat art. 16 wet 24.12.1993 sociale en milieu-overwegingen toe. De nieuwe Europese richtlijn (Art.52, 1ste Richtlijn 2004/18) neemt enkel milieukenmerken op. De Belgische wetgever is op dit punt voortvarend geweest want sociale criteria zullen moeilijk zoniet onmogelijk zijn. Immers, het doel is de economisch voordeligste offerte te bepalen en zelden houden sociale criteria een economisch voordeel in. In specifieke gevallen echter zijn sociale criteria mogelijk. Bijvoorbeeld, het betrekken van bepaalde actoren bij een studie naar hun leefomstandigheden.
Zowel de Belgische wet als de Europese richtlijn voorzien allebei milieukenmerken. Als voorwaarde geldt dat die kenmerken economisch voordeel opleveren en verband houden met de opdracht. Een voorbeeld: de levering van kopieermachines met spaarstand. Het economisch voordeel hoeft bovendien niet altijd strikt bekeken te worden. Bijvoorbeeld, de aankoop van bussen met beperkte uitstoot van schadelijke gassen. Het is evenwel niet mogelijk om certificaten te vereisen (ISO 1401 i.v.m. milieumanagementssystemen) omdat ze betrekking hebben op de onderneming i.p.v. op de opdracht.

Uitvoeringsvoorwaarden

Uitvoeringsvoorwaarden zijn contractclausules voor de uitvoering van de opdracht. Volgens de Belgische wet (art. 18 bus §1 wet 24.12.1993) kunnen sociale doelstellingen opgenomen worden: opleiding van werklozen, naleving van IAO-conventies.
De Europese richtlijn bekrachtigt het opnemen van sociale en milieucriteria. Als voorwaarden gelden, dat er voldoende ondernemingen in aanmerking komen, niet-discriminatie en vermelding in de aankondiging of het bestek. Op deze manier worden sociale en milieucriteria essentiële voorwaarden van de opdracht. Er kunnen een aantal gevolgen uit voortvloeien: deze strikte voorwaarden kunnen een prijsverhoging met zich meebrengen; kleinere ondernemingen worden misschien uitgesloten; als bestuur heb je voldoende personeel nodig om de naleving te controleren en indien nodig strikt op te treden.

Technische voorschriften

De technische specificaties hebben te maken met het voorwerp van de opdracht.
De Belgische wet (art. 85 KB 8.1.1996) maakt sociale en milieuspecificaties mogelijk, weliswaar gekoppeld aan volgende voorwaarden: opdrachten beneden de Europese drempel, de criteria zijn onontbeerlijk t.o.v. het voorwerp van de opdracht, de vermelding “of hiermee overeenstemmend”
In de Belgische regelgeving kan verwezen worden naar een keurmerk als ook de overeenstemmende eigenschappen van dat keurmerk aanvaard worden. De Europese richtlijn (art. 23 Richtlijn 2004/18) laat enkel de onderliggende criteria van een keurmerk opnemen in het bestek en eventuele vermelding welke keurmerken aan die vereisten beantwoorden. Dit laat andere indieners toe. En een voordeel is dat de onduidelijke criteria van sommige keurmerken omzeild wordt.

Terug naar vorige pagina