Groenboek Europese Commissie

In juli 2001 publiceerde de Europese Commissie een uitvoerig Groenboek: “De bevordering van een Europees kader voor de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven”. In de EU-context is een groenboek een discussiedocument over een bepaald beleidsgebied, dat als basis kan dienen voor een raddplegings- en overlegproces. Het bedoelde Groenboek is essentieel een document dat alle dimensies en aspecten van het MVO bespreekt (interne dimensie, externe dimensie, partners, milieu, sociaal, integratie in het beleid, rapportering, sociale en milieulabels, sociale investeringen). Het Groenboek stelt geen Europese regelgeving voor op het gebied van MVO, maar pleit eerder voor een bevorderende rol van de Europese instellingen.

Resolutie van het Europese Parlement over het Groenboek van de Commissie

In deze reactie op het Groenboek stelt het Parlement dat er een groeiende consensus is dat de houding betreffende MVO moet uitgaan van een vrijwillige aanpak: “vrijwillige initiatieven voor het bevorderen van MVO zijn te verkiezen boven wetgeving omdat ze een effectievere en efficiëntere manier zijn om meetbare resultaten te halen.”
Het Parlement wil evenwel een voorstel voor directieve met betrekking tot de verplichting voor de bedrijven om naast de financiële verslagen ook sociale en milieuverslagen te publiceren. De Commissie zou ook sociaal label moeten opstellen, dat (vrijwillig) als model zou kunnen gebruikt worden door de ondernemingen.
Verder roept het Parlement op om een Europees MVO-platform te creëren, met vertegenwoordigers van alle belanghebbende partijen (zakenwereld, ngo’s, regeringen, vakbonden, ontwikkelingslanden) dat intensief overleg zou moeten plegen over de manier waarop MVO kan worden bevorderd.
Verder wordt de Commissie opgeroepen om multi-stakeholderinitiatieven en pilootprojecten te steunen.

Mededeling van de Commissie

In 2002 publiceerde de Commissie een ‘Mededeling over de sociale verantwoordelijkheid van bedrijven: een bijdrage van het bedrijfsleven aan duurzame ontwikkeling’. Deze mededeling is een witboek, een document, waarin de Commissie voorstellen doet voor het beleid van de EU op een specifiek terrein. Nog duidelijker dan in het Groenboek wordt het voorgestelde beleidskader geschetst.

EU Multi-stakeholder Forum over CSR (CSR EMS-Forum)

Het CSR EMS Forum werd opgericht eind 2002 met het oog op transparantie en convergentie inzake MVO in Europa. Daartoe wil het forum de uitwisseling van kennis en goede praktijken bevorderen door bestaande initiatieven te bundelen en naar een gemeenschappelijke EU-strategie en gemeenschappelijke richtsnoeren te streven en na te gaan op welke gebieden Europa meer kan doen. Dit forum organiseert een aantal thematische rondetafelconferenties en houdt ieder jaar een high-level meeting. Tegen de zomer van 2004 moet het Forum een rapport opstellen voor de Commissie. Aangezien MVO door de Commissie gedefinieerd werd als ‘het op vrijwillige basis integreren van sociale en milieuproblemen in de ondernemingsoperaties en in de interactie met de belanghebbende partijen’, kan ook van de forum geen voorstellen voor een sterker wetgevend kader worden verwacht.

Europese Regelgeving betreffende Overheidsopdrachten

Een potentieel belangrijk instrument in de strijd voor betere arbeidsomstandigheden zijn de contracten voor overheidsaanbestedingen. Er wordt geschat dat in de EU de overheden voor ca. 15% van het jaarlijkse BBP aan producten en diensten aankopen, een niet onbelangrijk cijfer. Als de overheden in de EU in hun aankoopcontracten bijv. voorwaarden inzake arbeidsomstandigheden konden opnemen, dat zouden zij, vanwege de economische impact, een krachtige hefboom- en modelfunctie kunnen vervullen.
Vanaf de late 90-iger jaren is er binnen de Commissie gewerkt aan een nieuwe gecoördineerde Richtlijn over de Europese openbare aanbestedingen. In 2000 publiceerde ze een ‘Voorstel voor een Richtlijn over de coördinatie van procedures voor de toekenning van leveringscontracten, contracten voor openbare diensten en voor openbare werken’. Dit was de basis voor een intensieve overlegronde tussen de Commissie, het Europese Parlement en de Europese Raad. Vanuit NGO’s en vakbonden (o.a. Coalition for Green and Social Procurement) kwamen amendementen om expliciet milieu- en sociale gunningcriteria te vermelden.
In 2004 werd een nieuwe Europese richtlijn goedgekeurd i.v.m. overheidsopdrachten. Op 1 februari 2006 moest de omzetting in nationale wetgeving gebeurd zijn. In België is dit nog niet het geval. Verwacht wordt dat dit pas begin 2007 gebeurt.

In verschillende fasen van de gunningsprocedure komt de vraag m.b.t. sociale en milieucriteria terug: gunningscriteria, uitvoeringsvoorwaarden, technische voorschriften
De nieuwe Europese richtlijn (Art.52, 1ste Richtlijn 2004/18) neemt enkel milieukenmerken op bij de gunningscriteria.
De Europese richtlijn bekrachtigt het opnemen van sociale en milieucriteria in de uitvoeringscriteria. Als voorwaarden gelden, dat er voldoende ondernemingen in aanmerking komen, niet-discriminatie en vermelding in de aankondiging of het bestek. Op deze manier worden sociale en milieucriteria essentiële voorwaarden van de opdracht.
De Europese richtlijn (art. 23 Richtlijn 2004/18) laat qua technische voorschriften enkel de onderliggende criteria van een keurmerk opnemen in het bestek en eventuele vermelding welke keurmerken aan die vereisten beantwoorden. Dit laat andere indieners toe. En een voordeel is dat de onduidelijke criteria van sommige keurmerken omzeild wordt